Nienawiść
„Nienawiść” – książka, która nie pozwala przejść obojętnie
„Nienawiść” to zbiór opowiadań, który stał się literacką kanwą filmu Wojciecha Smarzowskiego o Wołyniu. Już to zestawienie mówi wiele: to nie jest lektura „na chwilę”, tylko tekst, który wraca w pamięci jak ciężki odgłos tamtych wydarzeń. W centrum stoi dramat lat 1939–1947 i to, jak zło potrafi rozlać się po ziemi, niszcząc ludzi, wspólnoty i sens życia.
Stanisław Srokowski pochyla się nad ofiarami z niezwykłą wrażliwością. Jego proza nie szuka sensacji, nie buduje dystansu – raczej prowadzi czytelnika przez obrazy, w których rozpad wartości i tragedia ludzkiej godności są obecne na każdym kroku. I właśnie dlatego „Nienawiść” jest tak potrzebna: bo wciąż istnieje ryzyko, że pamięć zostanie zagłuszona, a wtedy – jak pisał Kardynał Stefan Wyszyński – „Gdy gaśnie pamięć ludzka, dalej mówią kamienie”.
Nie da się czytać tej książki bez poczucia, że nienawiść ma swoją logikę, ale nie ma usprawiedliwienia. Ten tom przypomina też, że zbrodnie odwetu nie kończą się na jednym akcie przemocy – one rozbijają całe pokolenia.
Wołyń, echo hańby i konflikt sumienia
Opowieści w „Nienawiści” dotyczą polskich Kresów i tego, jak piękna legenda regionu – zrodzona przez gigantów literatury, takich jak Mickiewicz, Słowacki, Schulz czy Herbert – została brutalnie zdeformowana przez ziemię kaźni. Srokowski pokazuje, że to, co miało być przestrzenią kultury i pamięci, stało się miejscem straszliwych zbrodni ludobójstwa.
W latach 1939–1947 na Polakach, Żydach i Ormianach dokonywano okrutnych działań przez ukraińskie formacje nacjonalistyczne. To ważne, ponieważ książka nie jest abstrakcją ani „ogólną historią konfliktu”. Jest opowieścią o ludzkich losach, w których sumienie zostaje wystawione na próbę, a godność – wielokrotnie deptana.
Właśnie to napięcie między tym, co człowiek powinien czuć, a tym, co zostaje mu narzucone przez przemoc, tworzy rdzeń „Nienawiści”. To literatura o pamięci, o której nie da się mówić bez emocji, i o ostrzeżeniu: nienawiść zawsze żąda kolejnych ofiar.
Dlaczego ten zbiór działa tak mocno?
Siła „Nienawiści” bierze się z tego, jak Srokowski buduje obrazy. To nie są suche relacje. Autor pochyla się nad każdą ofiarą, jednoczy się z cierpieniem i sprawia, że czytelnik nie może uciec w bezpieczny dystans. Ekspresja i wrażliwość są tu jednocześnie – jakby język miał oddać to, co trudno opisać.
Warto też pamiętać, że Srokowski nie był odległym obserwatorem. Urodzony na Kresach, po wypędzeniu w 1945 roku osiadł w Szczecińskiem. Studiował na WSP w Opolu, dyplom uzyskał w 1960 roku, pracował jako nauczyciel w Legnicy, a później – po Marcu 68 – musiał opuścić szkołę i zamieszkał we Wrocławiu. W stanie wojennym wyrzucono go z redakcji, przez blisko dwa lata był bezrobotny. To wszystko sprawia, że jego spojrzenie na moralne pęknięcia historii jest szczególnie wyostrzone.
„Nienawiść” nie pozwala, by mówiły tylko kamienie. Daje głos ludziom, których próbowano wymazać. A jednocześnie ostrzega, że gdy społeczeństwo przestaje pamiętać, łatwiej o powtarzanie mechanizmów przemocy.
Stanisław Srokowski – autor o mocnym zapleczu literackim i społecznym
Stanisław Srokowski to poeta, prozaik, dramaturg, krytyk literacki i tłumacz. Był także aktywnym uczestnikiem działań na rzecz odnowy moralnej, społecznej i politycznej kraju. Zakładał Solidarność w redakcji „Wiadomości”, doradzał Z.W. NSZZ Solidarność R.I. we Wrocławiu i pełnił rolę rzecznika prasowego związku. W latach 1990–1993 pracował jako wykładowca Uniwersytetu Wrocławskiego.
Jego dorobek obejmuje wiele powieści, m.in. „Duchy dzieciństwa”, „Repatrianci”, „Lęk”, „Anioł zagłady” oraz trylogię kresową: „Ukraiński kochanek”, „Zdrada”, „Ślepcy idą do nieba”. Jest też autorem zbioru opowiadań „Strach” oraz tomów poezji, takich jak „Strefa ciszy”, „Akty”, „Zjadanie” czy „Miłość i śmierć”.
W tym kontekście „Nienawiść” jawi się jako książka spójna z jego wrażliwością i przeświadczeniem, że literatura ma obowiązek mówić prawdę – nawet jeśli prawda jest trudna. I nawet jeśli w tle stale wraca słowo: Nienawiść.
Dane techniczne książki
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Nazwa | Nienawiść |
| SKU | bf454302719d |
| Cena | 27.2 zł |
| Autor | Stanisław Srokowski |
| Wydawnictwo | Prószyński |
| Rok wydania | 2015 |
| Ilość stron | 296 |
| Oprawa | miękka |
| Format | 14.0×20.5 cm |
| ISBN | 978-83-8069-078-3 |
| EAN | 9788380690783 |
Dla kogo jest „Nienawiść”?
Ta książka będzie szczególnie ważna dla osób, które szukają literatury o historii i pamięci – nie takiej, która mija temat, tylko takiej, która mierzy się z konsekwencjami przemocy. Jeśli interesuje Cię Wołyń, dramat Kresów i opowieści o rozpadzie wartości, tutaj znajdziesz tekst, który nie ucieka od trudnych emocji.
To także propozycja dla tych, którzy chcą zrozumieć, jak działa nienawiść: jak rodzi się w konflikcie sumienia, jak rozsadza wspólnoty i jak zostawia ślad na całym krajobrazie społecznym. „Nienawiść” nie jest neutralna – jest zaangażowana w prawdę i w godność człowieka.
- Wstrząsające opowiadania, które ocala świat przed zapomnieniem
- Literatura inspirowana historią Wołynia i bliska filmowej narracji Smarzowskiego
Warto mieć tę książkę na półce nie tylko jako lekturę, ale jako przypomnienie, że to, co kiedyś nazwano „odwetem”, wciąż potrafi wracać w nowych formach. A kiedy wraca, znów pojawia się słowo: Nienawiść.